Nj\u00eb studim i kryer nga Nj\u00ebsia K\u00ebrkimore e Epidemiologjis\u00eb dhe Parandalimit n\u00eb I.R.C.C.S. Neuromed n\u00eb Pozzilli, n\u00eb bashk\u00ebpunim me Universitetin LUM t\u00eb Casamassima, tregon se konsumi i lart\u00eb i ushqimeve ultra t\u00eb p\u00ebrpunuara shoq\u00ebrohet me p\u00ebrshpejtimin e plakjes biologjike, pavar\u00ebsisht nga cil\u00ebsia ushqyese e diet\u00ebs.<\/p>\n
Rezultatet u publikuan n\u00eb revist\u00ebn prestigjioze The American Journal of Clinical Nutrition.<\/p>\n
Studiuesit italian\u00eb analizuan t\u00eb dh\u00ebnat p\u00ebr mbi 22,000 pjes\u00ebmarr\u00ebs nga Studimi Moli-sani, nj\u00eb nga grupet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb popullsis\u00eb n\u00eb Evrop\u00eb, dhe p\u00ebrdor\u00ebn mbi tridhjet\u00eb biomarkues t\u00eb ndrysh\u00ebm t\u00eb gjakut p\u00ebr t\u00eb matur mosh\u00ebn biologjike.<\/p>\n
Ndryshe nga mosha kronologjike, e cila varet ekskluzivisht nga data e lindjes, mosha biologjike pasqyron kushtet biologjike t\u00eb trupit ton\u00eb, duke p\u00ebrfshir\u00eb organet, indet dhe sistemet, dhe mund t\u00eb ndryshoj\u00eb nga mosha kronologjike.<\/p>\n
Duke p\u00ebrdorur nj\u00eb pyet\u00ebsor t\u00eb detajuar t\u00eb frekuenc\u00ebs s\u00eb ushqimit, studiuesit ishin n\u00eb gjendje t\u00eb vler\u00ebsonin konsumin e ushqimeve ultra t\u00eb p\u00ebrpunuara, q\u00eb jan\u00eb ushqime t\u00eb b\u00ebra pjes\u00ebrisht ose t\u00ebr\u00ebsisht me substanca q\u00eb nuk p\u00ebrdoren n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb rutinore n\u00eb kuzhin\u00eb (p.sh., proteinat e hidrolizuara, maltodekstrinat, yndyrnat e hidrogjenizuara), q\u00eb n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi p\u00ebrmbajn\u00eb aditiv\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm, si ngjyra, konservues,\u00a0 agjent\u00eb antikoksik, p\u00ebrmir\u00ebsues shije dhe \u00ebmb\u00eblsues.<\/p>\n
Ushqimet ultra t\u00eb p\u00ebrpunuara p\u00ebrfshijn\u00eb jo vet\u00ebm ushqime t\u00eb paketuara ose pije me sheqer, por edhe produkte n\u00eb dukje \u2018t\u00eb pad\u00ebmshme\u2019 si buk\u00eb t\u00eb prodhuar n\u00eb mas\u00eb ose t\u00eb paketuar, kos frutash, disa drith\u00ebra m\u00ebngjesi ose alternativa mishi.<\/p>\n
Studimi tregoi se nj\u00eb konsum i lart\u00eb i ushqimeve ultra t\u00eb p\u00ebrpunuara shoq\u00ebrohet me nj\u00eb p\u00ebrshpejtim t\u00eb ndjesh\u00ebm t\u00eb plakjes biologjike t\u00eb pjes\u00ebmarr\u00ebsve. N\u00eb thelb, njer\u00ebzit doli t\u00eb ishin biologjikisht m\u00eb t\u00eb vjet\u00ebr se mosha e tyre aktuale kronologjike.<\/p>\n
Plakja biologjike \u00ebsht\u00eb n\u00eb fakt nj\u00eb \u201cor\u00eb e brendshme\u201d e trupit ton\u00eb, e cila mund t\u00eb trokas\u00eb m\u00eb shpejt ose m\u00eb ngadal\u00eb se vitet e sh\u00ebnuara n\u00eb kalendar, duke pasqyruar gjendjen e v\u00ebrtet\u00eb t\u00eb sh\u00ebndetit t\u00eb organizmit.<\/p>\n
\u201cT\u00eb dh\u00ebnat tona \u2013 thot\u00eb Simona Esposito, studiuese n\u00eb Nj\u00ebsin\u00eb K\u00ebrkimore t\u00eb Epidemiologjis\u00eb dhe Parandalimit dhe autori i par\u00eb i studimit \u2013 tregojn\u00eb se nj\u00eb konsum i lart\u00eb i ushqimeve ultra t\u00eb p\u00ebrpunuara jo vet\u00ebm q\u00eb ka nj\u00eb ndikim negativ n\u00eb sh\u00ebndetin n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, por gjithashtu mund t\u00eb p\u00ebrshpejtoj\u00eb plakjen, duke sugjeruar nj\u00eb lidhje q\u00eb shkon p\u00ebrtej cil\u00ebsis\u00eb s\u00eb dob\u00ebt ushqyese t\u00eb k\u00ebtyre ushqimeve\u201d.<\/p>\n
\u201cMekanizmat p\u00ebrmes t\u00eb cil\u00ebve ushqimet ultra t\u00eb p\u00ebrpunuara mund t\u00eb jen\u00eb t\u00eb d\u00ebmshme p\u00ebr sh\u00ebndetin e njeriut nuk jan\u00eb ende plot\u00ebsisht t\u00eb qarta \u2013 shpjegon studiuesja Marialaura Bonaccio, epidemiologe ushqimore n\u00eb Nj\u00ebsin\u00eb K\u00ebrkimore t\u00eb Epidemiologjis\u00eb dhe Parandalimit-IRCCS Neuromed.<\/p>\n
\u201cP\u00ebrve\u00e7se jan\u00eb t\u00eb pamjaftueshme nga ana ushqyese, t\u00eb pasura me sheqerna, krip\u00eb dhe yndyrna t\u00eb ngopura ose trans, k\u00ebto ushqime i n\u00ebnshtrohen p\u00ebrpunimit intensiv industrial q\u00eb n\u00eb fakt ndryshon matric\u00ebn e tyre ushqimore, me pasoj\u00eb humbjen e l\u00ebnd\u00ebve ushqyese dhe fibrave.<\/p>\n
\u201cKjo mund t\u00eb ket\u00eb pasoja t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr nj\u00eb s\u00ebr\u00eb funksionesh fiziologjike, duke p\u00ebrfshir\u00eb metabolizmin e glukoz\u00ebs dhe p\u00ebrb\u00ebrjen dhe funksionalitetin e mikrobiot\u00ebs s\u00eb zorr\u00ebve. Gjithashtu, k\u00ebto produkte shpesh mb\u00ebshtillen me ambalazhe plastike, duke u shnd\u00ebrruar k\u00ebshtu n\u00eb mjete t\u00eb substancave toksike p\u00ebr organizmin\u201d.<\/p>\n
“Ky studim” – shton Licia Iacoviello, drejtore e Nj\u00ebsis\u00eb K\u00ebrkimore t\u00eb Epidemiologjis\u00eb dhe Parandalimit n\u00eb IRCCS Neuromed dhe profesor i Higjien\u00ebs n\u00eb LUM n\u00eb Casamassima – “na nxit edhe nj\u00eb her\u00eb t\u00eb rivler\u00ebsojm\u00eb rekomandimet aktuale dietike, q\u00eb duhet t\u00eb p\u00ebrfshijn\u00eb gjithashtu paralajm\u00ebrime p\u00ebr kufizimi i marrjes s\u00eb ushqimeve ultra t\u00eb p\u00ebrpunuara n\u00eb diet\u00ebn ton\u00eb t\u00eb p\u00ebrditshme.<\/p>\n
\u201cN\u00eb fakt, disa ushqime t\u00eb paketuara me l\u00ebnd\u00eb ushqyese mund t\u00eb klasifikohen si ultra t\u00eb p\u00ebrpunuara dhe kjo sugjeron nevoj\u00ebn p\u00ebr t’i udh\u00ebzuar njer\u00ebzit drejt zgjedhjeve dietike q\u00eb adresojn\u00eb gjithashtu shkall\u00ebn e p\u00ebrpunimit t\u00eb ushqimit\u201d.<\/p>\n
<\/p>\n