\u00c7far\u00eb \u00ebsht\u00eb uria?<\/p>\n
Uria, ose oreksi, zhvillohet kur kemi nevoj\u00eb p\u00ebr energji, ndaj t\u00eb qenit i uritur \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shenj\u00eb krejt\u00ebsisht normale. P\u00ebr disa, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb impuls psikologjik q\u00eb i shtyn ata t\u00eb han\u00eb sasi t\u00eb panevojshme ushqimore. N\u00eb k\u00ebto raste flasim p\u00ebr \u201curi nervore\u201d ose m\u00eb sakt\u00eb \u201coreks nervor\u201d. Uria dhe ngopja rregullohen nga hormonet:<\/p>\n
Ghrelin \u00ebsht\u00eb hormoni q\u00eb stimulon oreksin, nd\u00ebrsa leptina rregullon ndjenj\u00ebn e ngopjes. Stimuli m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm q\u00eb rregullon urin\u00eb \u00ebsht\u00eb glicemia (p\u00ebrqendrimi i glukoz\u00ebs (sheqerit) n\u00eb gjak): Kur sheqeri n\u00eb gjak tenton t\u00eb bjer\u00eb n\u00ebn nivelet mbrojt\u00ebse, nxitja e uris\u00eb rritet. N\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt, kur rritet tep\u00ebr, truri kupton se nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb e nevojshme t\u00eb hahet. Hormonet e p\u00ebrfshira jan\u00eb insulina dhe glukagoni.<\/p>\n
\u00c7far\u00eb \u00ebsht\u00eb uria nervore?<\/p>\n
Kur oreksi, uria, nuk lind nga nevoja p\u00ebr energji, por nga mekanizmat e kompensimit emocional-afektiv, p\u00ebrkufizohet si “uri nervore”. Ky oreks nxitet nga nevoja p\u00ebr emocione dhe ndjesi pozitive q\u00eb jeta normale nuk na jep. Kur kjo lloj urie k\u00ebnaqet, \u00ebsht\u00eb si t\u00eb marr\u00ebsh nj\u00eb p\u00ebrk\u00ebdhelje “metabolike emocionale” q\u00eb sjell ndjesi pozitive, por me t\u00eb gjitha pasojat negative t\u00eb t\u00eb ngr\u00ebnit impulsiv, larg nj\u00eb diete t\u00eb ekuilibruar.<\/p>\n
Si zhvillohet ndjenja e uris\u00eb dhe ngopjes?<\/p>\n
Qendra q\u00eb rregullon urin\u00eb dhe ngopjen, termostati yn\u00eb (i quajtur edhe “qendra e uris\u00eb”), ndodhet n\u00eb tru, dhe m\u00eb sakt\u00eb n\u00eb hipotalamus. N\u00eb k\u00ebt\u00eb zon\u00eb t\u00eb trurit, l\u00ebnd\u00ebt ushqyese: karbohidratet, proteinat dhe yndyrat, rregullojn\u00eb disa nd\u00ebrmjet\u00ebs q\u00eb kontrollojn\u00eb, ndezin ose fikin ndjenj\u00ebn e uris\u00eb dhe t\u00eb ngopjes. Uria mund t\u00eb zhvillohet edhe p\u00ebr arsye q\u00eb shkojn\u00eb p\u00ebrtej nevoj\u00ebs p\u00ebr energji ose emocionale-afektive, edhe mjedisi luan nj\u00eb rol: t\u00eb ftohtit dhe temperaturat e ul\u00ebta stimulojn\u00eb nevoj\u00ebn p\u00ebr t\u00eb ngr\u00ebn\u00eb ushqim, nd\u00ebrsa nxeht\u00ebsia tenton ta pengoj\u00eb at\u00eb.<\/p>\n
Dallimi midis uris\u00eb dhe oreksit<\/p>\n
Oreksi (nga latinishtja appetere = t\u00eb k\u00ebrkosh, t\u00eb d\u00ebshirosh) \u00ebsht\u00eb stimuli p\u00ebr t\u00eb arritur k\u00ebnaq\u00ebsin\u00eb p\u00ebrmes marrjes s\u00eb ushqimeve t\u00eb ve\u00e7anta, p\u00ebrgjith\u00ebsisht shum\u00eb t\u00eb \u00ebmbla ose shum\u00eb t\u00eb kripura. Prandaj uria \u00ebsht\u00eb di\u00e7ka e natyrshme, e cila vjen gradualisht p\u00ebr shkak t\u00eb nevojave energjetike ose psikologjike, nj\u00eb nevoj\u00eb. Oreksi, nga ana tjet\u00ebr, kusht\u00ebzohet fort nga zakonet, nga gjendja jon\u00eb shpirt\u00ebrore, ndizet shum\u00eb shpejt, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb zgjedhje q\u00eb shpesh mund t\u00eb kthehet n\u00eb t\u00eb ashtuquajtur\u00ebn \u201curi nervore\u201d. Mos harroni, sheqeri ju ngop shum\u00eb shpejt dhe prodhon nj\u00eb lloj var\u00ebsie q\u00eb ju shtyn t\u00eb hani gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb prej tij.<\/p>\n
Neutralizoni hormonin e uris\u00eb<\/p>\n
Gjumi dhe aktiviteti fizik ju ndihmojn\u00eb t\u00eb reduktoni grelin\u00ebn, t\u00eb rrisni funksionalitetin e metabolizmit tuaj dhe t\u00eb nxisni p\u00ebrdorimin e yndyrave p\u00ebr t\u00eb prodhuar energji. N\u00ebse nuk flini mjaftuesh\u00ebm dhe gjumi juaj nuk \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i qet\u00eb, ato rrisin nivelin e grelin\u00ebs dhe ulin at\u00eb t\u00eb leptin\u00ebs, duke \u00e7rregulluar sinjalet e uris\u00eb dhe hormoneve t\u00eb ngopjes.<\/p>\n
Ghrelina gjithashtu rritet n\u00eb situata stresuese, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00ebse jan\u00eb t\u00eb shpeshta ose kronike, dhe mund t\u00eb kontribuoj\u00eb n\u00eb zhvillimin e uris\u00eb nervore dhe d\u00ebshir\u00ebs p\u00ebr ushqime kalorike t\u00eb pasura me sheqer dhe<\/p>\n
yndyr\u00eb. Aktiviteti fizik i vazhduesh\u00ebm, qoft\u00eb aerobik apo forcimi i muskujve, shtyp prodhimin e grelin\u00ebs dhe prodhon endorfin\u00eb t\u00eb cilat ndihmojn\u00eb gjumin, reduktojn\u00eb stresin dhe urin\u00eb. Sidoqoft\u00eb, jini t\u00eb kujdessh\u00ebm sepse trajnimi intensiv dhe i zgjatur mund t\u00eb rris\u00eb prodhimin e grelin\u00ebs.<\/p>\n
Si ta kontrolloni urin\u00eb?<\/p>\n
Ushqim i plot\u00eb dhe proteina<\/p>\n
\u00cbsht\u00eb thelb\u00ebsore q\u00eb \u00e7do vakt juaj t\u00eb p\u00ebrmbaj\u00eb karbohidrate, proteina dhe fibra: Karbohidratet nga drith\u00ebrat si buka, makaronat, orizi, polenta, p\u00ebr t\u00eb kontrolluar m\u00eb mir\u00eb sheqerin n\u00eb gjak.<\/p>\n
Proteinat si mishi, peshku, vez\u00ebt, bishtajoret, djath\u00ebrat e fresk\u00ebt ose t\u00eb pjekur, jan\u00eb thelb\u00ebsore p\u00ebr t\u00eb shtypur oreksin dhe p\u00ebr t\u00eb nxitur ndjenj\u00ebn e ngopjes p\u00ebr m\u00eb gjat\u00eb.<\/p>\n
Bishtajoret sepse jan\u00eb t\u00eb pasura me uj\u00eb, proteina bimore dhe fibra.<\/p>\n
Studime t\u00eb shumta gjithashtu kan\u00eb treguar se marrja e proteinave n\u00eb m\u00ebngjes ndihmon n\u00eb uljen e oreksit gjat\u00eb gjith\u00eb dit\u00ebs.<\/p>\n
K\u00ebnaquni me fibra, uj\u00eb, minerale dhe vitamina<\/p>\n
Perime p\u00ebr drek\u00eb dhe dark\u00eb p\u00ebr t\u00eb stabilizuar nivelet e sheqerit n\u00eb gjak dhe p\u00ebr t’u ndjer\u00eb m\u00eb t\u00eb ngopur.<\/p>\n
Frutat mund t\u2019I konsumoni \u00e7do dit\u00eb sepse jan\u00eb t\u00eb pasura me uj\u00eb, minerale, vitamina, fibra.<\/p>\n
Uj\u00eb, 1.5L \u00e7do dit\u00eb (rreth 10 gota), pak por i shpesht\u00eb dhe i shp\u00ebrndar\u00eb mir\u00eb gjat\u00eb gjith\u00eb dit\u00ebs.<\/p>\n
Ngr\u00ebnia e proteinave: aleat\u00eb ushqyes dhe ngop\u00ebs<\/p>\n
Proteinat marrin m\u00eb shum\u00eb koh\u00eb p\u00ebr t’u tretur sesa karbohidratet, gj\u00eb q\u00eb shpjegon pse ato mund t\u00eb ngadal\u00ebsojn\u00eb fillimin e oreksit. P\u00ebr drek\u00eb dhe dark\u00eb, alternoni peshk t\u00eb fresk\u00ebt, mish t\u00eb bardh\u00eb dhe bishtajore (dieta mesdhetare) dhe dy her\u00eb n\u00eb jav\u00eb djath\u00ebra.<\/p>\n
Aminoacidet q\u00eb \u2018prodhojn\u00eb\u2019 ngopje<\/p>\n
Proteinat nuk jan\u00eb t\u00eb gjitha t\u00eb nj\u00ebjta dhe kan\u00eb p\u00ebrb\u00ebrje t\u00eb ndryshme aminoacidike; nd\u00ebr aminoacidet thelb\u00ebsore dhe t\u00eb deg\u00ebzuara, ato kund\u00ebrshtojn\u00eb humbjen e mas\u00ebs s\u00eb dob\u00ebt t\u00eb muskujve dhe riparojn\u00eb fibrat muskulore. N\u00eb ve\u00e7anti, aminoacidi Leucin\u00eb nxit efektin metabolik n\u00eb muskuj dhe efektin kund\u00ebr mbipeshes, duke vepruar gjithashtu n\u00eb nivelin hipotalamik, duke forcuar mekanizmat e ngopjes. Leucina gjendet kryesisht n\u00eb ushqimet me origjin\u00eb shtazore, nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb pasurat q\u00eb gjejm\u00eb:, a\u00e7ugat, djathrat e pjekur dhe mishi i derrit dhe dele.<\/p>\n
Luftoni urin\u00eb me “ngr\u00ebnie t\u00eb kujdesshme”<\/p>\n
Hani vakte t\u00eb rregullta dhe mos anashkaloni kurr\u00eb m\u00ebngjesin ose vaktet kryesore t\u00eb dit\u00ebs. P\u00ebrtypja mir\u00eb dhe ngadal\u00eb do t’ju lejoj\u00eb t\u00eb mos e teproni me ushqimin, trurit tuaj i duhen rreth 15-20 minuta p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb sinjalin e ngopjes nga stomaku. Duhet t\u00eb angazhohesh, t\u00eb m\u00ebsosh \u201ct\u00eb hahet me mendje\u201d p\u00ebr t\u2019i dh\u00ebn\u00eb vler\u00eb momentit t\u00eb vaktit, duke shijuar me qet\u00ebsi \u00e7do kafshat\u00eb, duke shmangur shp\u00ebrqendrimet si shikimi i televizorit apo celulari dhe shnd\u00ebrrimi i vaktit n\u00eb \u201cstop-gap\u201d p\u00ebr m\u00ebrzin\u00eb, zem\u00ebrimin dhe emocione t\u00eb tjera.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u00c7far\u00eb \u00ebsht\u00eb uria? Uria, ose oreksi, zhvillohet kur kemi nevoj\u00eb p\u00ebr energji, ndaj t\u00eb qenit i uritur \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shenj\u00eb krejt\u00ebsisht normale. P\u00ebr disa, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb impuls psikologjik q\u00eb i shtyn ata t\u00eb han\u00eb sasi t\u00eb panevojshme ushqimore. N\u00eb k\u00ebto raste flasim p\u00ebr \u201curi nervore\u201d ose m\u00eb sakt\u00eb \u201coreks nervor\u201d. Uria dhe ngopja rregullohen nga […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":6304,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"class_list":{"0":"post-6303","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-blog"},"yoast_head":"\n