![\"\"](\"https:\/\/healthmag.al\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/ushqim-bio-1-1024x512.jpg\")
<\/p>\nGjenomika ushqyese \u00ebsht\u00eb shkenca q\u00eb studion se si molekulat n\u00eb ushqim jan\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb nd\u00ebrhyjn\u00eb n\u00eb ADN duke aktivizuar gjene t\u00eb caktuara ose anasjelltas duke i rregulluar ato negativisht (rregullimi lart ose posht\u00eb). L\u00ebnd\u00ebt ushqyese t\u00eb ushqimit q\u00eb mund t\u00eb veprojn\u00eb n\u00eb ADN, n\u00eb gjenet individuale, duke modifikuar shprehjen e tyre gjenetike, quhen modulator\u00eb t\u00eb gjeneve.<\/p>\n
Ushqimet p\u00ebrmbajn\u00eb molekula q\u00eb nuk japin asnj\u00eb kalori, si vitamina, minerale, fibra dietike, polifenole, antociane, flavonoid, karoten\u2026 molekula thelb\u00ebsore p\u00ebr jet\u00ebn e qelizave. Molekulat me origjin\u00eb bimore dhe produktet e detit\u00a0 t\u00eb afta p\u00ebr t\u00eb vepruar n\u00eb trash\u00ebgimin\u00eb gjenetike kusht\u00ebzojn\u00eb grumbullimin dhe \u00e7lirimin e acideve ynd\u2026<\/p>\n
ADN JONE UNIKE ,POR A E NDRYSHON AT\u00cb USHQYERJA DHE AMBJENTI?<\/p>\n
N\u00eb secil\u00ebn nga qelizat tona ka 46 kromozome, t\u00eb p\u00ebrb\u00ebra nga gjene t\u00eb strukturuar n\u00eb ADN (Acidi Nukleik) ku jan\u00eb shkruar t\u00eb gjitha karakteret tona individuale.<\/p>\n
Nuk ka asnj\u00eb ADN t\u00eb barabart\u00eb mes t\u00eb gjith\u00eb miliarda njer\u00ebzve q\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb Tok\u00eb sot. Secili prej nesh ka ADN-n\u00eb e tij\/saj unike dhe t\u00eb ndryshme nga t\u00eb gjith\u00eb t\u00eb tjer\u00ebt.<\/p>\n
Sot ADN-ja \u00ebsht\u00eb ylli shkencor dhe juridik.<\/p>\n
ADN-ja p\u00ebrb\u00ebn gjenotipin, i pandryshuar gjat\u00eb jet\u00ebs son\u00eb, t\u00eb trash\u00ebguar nga kromozomet e babait dhe t\u00eb n\u00ebn\u00ebs.<\/p>\n
N\u00ebse ADN-ja p\u00ebson mutacion q\u00eb zgjat gjith\u00eb jet\u00ebn n\u00eb nj\u00eb qeliz\u00eb, formohet kanceri.<\/p>\n
ADN-ja rregullon \u00e7do qeliz\u00eb.<\/p>\n
Shprehja e veprimit t\u00eb ADN-s\u00eb son\u00eb quhet fenotip. Pamja jon\u00eb e jashtme, imazhi yn\u00eb jan\u00eb fenotipi, dometh\u00ebn\u00eb shprehja e ADN-s\u00eb son\u00eb. Prandaj gjenotipi mbetet i pandryshuar dhe unik, nd\u00ebrsa fenotipi\u00a0 mund t\u00eb modifikohet.<\/p>\n
N\u00eb shekujt e ardhsh\u00ebm ne mund t\u00eb ndalojm\u00eb mosh\u00ebn, ne mund t\u00eb regresojm\u00eb n\u00eb mosh\u00eb, ne mund t\u00eb ndryshojm\u00eb pamjen dhe imazhin ton\u00eb, ne mund t\u00eb ndryshojm\u00eb, pra, fenotipin ton\u00eb… p\u00ebrmes modulimit t\u00eb finalizuar t\u00eb ADN-s\u00eb son\u00eb.<\/p>\n
<\/p>\n
Nga USHQIMI n\u00eb ADN<\/p>\n
T\u00eb gjith\u00eb e dim\u00eb se pavar\u00ebsisht se ndjekin t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn diet\u00eb, disa njer\u00ebz zhvillojn\u00eb mbipesh\u00eb, disa mund t\u00eb zhvillojn\u00eb s\u00ebmundje t\u00eb zemr\u00ebs ose alergji ose gjendje autoimune, t\u00eb tjer\u00ebt nuk paraqesin asnj\u00eb s\u00ebmundje dhe e mbajn\u00eb pesh\u00ebn e tyre n\u00eb form\u00eb.<\/p>\n
Sa her\u00eb keni v\u00ebn\u00eb re njer\u00ebz q\u00eb nuk sh\u00ebndoshen pavar\u00ebsisht se han\u00eb shum\u00eb ose shtojn\u00eb pesh\u00eb dhe mas\u00eb dhjamore m\u00eb leht\u00eb se t\u00eb tjer\u00ebt?<\/p>\n
Si ndodh q\u00eb efektet e d\u00ebmshme t\u00eb nj\u00eb diete t\u00eb pabalancuar shfaqen ndryshe nga personi n\u00eb person?<\/p>\n
P\u00ebrgjigja e k\u00ebtyre pyetjeve \u00ebsht\u00eb e shkruar n\u00eb gjene, por mbi t\u00eb veprojn\u00eb ushqimi dhe kushtet ambjentale\u00a0 q\u00eb ndryshojn\u00eb ADN-n\u00eb ton\u00eb.<\/p>\n
Secili ka metabolizmin e tij, sepse secili ka ADN-n\u00eb e tij.<\/p>\n
<\/p>\n
Karoteni i perimeve ,merret me mire kur ato konsumohen te gatuara apo t\u00eb pagatuara?<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
Karotenoidet jan\u00eb l\u00ebnd\u00ebt ushqyese mbizot\u00ebruese n\u00eb ushqimet bimore verore. Duhet t’i njohim p\u00ebr t’i futur n\u00eb trupin ton\u00eb. Ato jan\u00eb molekula thelb\u00ebsore sepse mbrojn\u00eb dhe veprojn\u00eb n\u00eb qelizat tona, n\u00eb ADN-n\u00eb ton\u00eb. Metoda molekulare e t\u00eb ngr\u00ebnit me vet\u00ebdije p\u00ebrfshin gjithmon\u00eb nj\u00eb pjat\u00eb me perime t\u00eb gatuara p\u00ebr t\u00eb nxitur p\u00ebrthithjen e karotenit, molekula t\u00eb jasht\u00ebzakonshme q\u00eb nuk duhen n\u00ebnvler\u00ebsuar.\u00a0 Qelizat bimore mbrohen nga nj\u00eb mur qelizor i p\u00ebrb\u00ebr\u00eb nga polisaharide: celuloz\u00eb, emiceluloz\u00eb dhe pektin\u00eb. Karotenoidet jan\u00eb “varrosur” brenda qelizave bimore. Ato jan\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira p\u00ebr t’u tretur dhe mund t\u00eb p\u00ebrdoren nga trupi i njeriut. P\u00ebr t\u00eb qen\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb p\u00ebrthithni m\u00eb mir\u00eb karotenin duhet t’i grini ushqimet dhe t’i gatuani ato.<\/p>\n
KAROTA DOMATE PERIMET E GATURA mund t\u00eb gjenden n\u00eb ushqimet bimore t\u00eb kuqe-verdh\u00eb-portokalli (fruta dhe perime). Spinaqi \u00ebsht\u00eb i pasur me karotenoid\u00eb, megjith\u00ebse \u00ebsht\u00eb i gjelb\u00ebr, sepse jan\u00eb t\u00eb mbuluar me klorofil. Karotat e gatuara, si dhe domatet, mund t\u00eb \u00e7lirojn\u00eb karotenoidet e tyre kur gatuhen. Nj\u00eb karot\u00eb e pap\u00ebrpunuar u jep qelizave njer\u00ebzore vet\u00ebm 3% t\u00eb beta-karotin\u00ebs s\u00eb saj e\u00a0 gatimi i saj shkon deri n\u00eb 27 %.Kjo \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb ndodh me domatet. Kur hahet e pap\u00ebrpunuar jep rreth 3-4% t\u00eb likopenit t\u00eb tij,e gatuar heq dor\u00eb nga mbi 50%!.<\/p>\n
Gatimi ka l\u00ebshuar shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr likopen.<\/p>\n
Un\u00eb rekomandoj t\u00eb p\u00ebrgatisni nj\u00eb salc\u00eb domateje si nj\u00eb pjat\u00eb me perime t\u00eb gatuara me vaj ulliri ekstra t\u00eb virgj\u00ebr, p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsuar p\u00ebrthithjen e beta-karotenoideve, lipopeneve. Karotenoidet gjithashtu mbrojn\u00eb syt\u00eb dhe garantojn\u00eb aft\u00ebsi m\u00eb t\u00eb mira vizuale, ve\u00e7an\u00ebrisht te njer\u00ebzit q\u00eb shohin “njolla t\u00eb zeza” fikse ose lundruese. Karotenoidet jan\u00eb thelb\u00ebsore p\u00ebr parandalimin e makulopatis\u00eb diabetike, p\u00ebr t\u00eb frenuar inflamacionin e lipideve t\u00eb hipotalamusit q\u00eb ndikon n\u00eb tiroiden dhe akumulimin e yndyr\u00ebs. Indi dhjamor \u00ebsht\u00eb i verdh\u00eb sepse p\u00ebrmban edhe karoten, t\u00eb cilat jan\u00eb t\u00eb dobishme p\u00ebr t\u00eb reduktuar trigliceridet brenda dhjamit.<\/p>\n
Dini t\u00eb zgjidhni ushqimet q\u00eb nd\u00ebrtojn\u00eb trupin ton\u00eb p\u00ebr t\u00eb jetuar t\u00eb sh\u00ebndetsh\u00ebm dhe gjat\u00eb.<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Gjenomika ushqyese \u00ebsht\u00eb shkenca q\u00eb studion se si molekulat n\u00eb ushqim jan\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb nd\u00ebrhyjn\u00eb n\u00eb ADN duke aktivizuar gjene t\u00eb caktuara ose anasjelltas duke i rregulluar ato negativisht (rregullimi lart ose posht\u00eb). L\u00ebnd\u00ebt ushqyese t\u00eb ushqimit q\u00eb mund t\u00eb veprojn\u00eb n\u00eb ADN, n\u00eb gjenet individuale, duke modifikuar shprehjen e tyre gjenetike, quhen modulator\u00eb […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4811,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":{"0":"post-4810","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-nutrition"},"yoast_head":"\n